Houten gevelbekleding: houtsoort, profiel en materiaal berekenen

Een duurzaamheidsklasse volgens EN 350 zegt hoe goed het kernhout van een soort weerstaat aan schimmels, van 1 (zeer duurzaam) tot 5 (niet duurzaam). Een gebruiksklasse volgens EN 335 beschrijft de plek waar het hout komt. Leg je die twee naast elkaar, dan weet je of een soort onbehandeld kan, of eerst verduurzaamd moet worden volgens procédé A3, de behandeling die Hout Info Bois noemt voor hout buiten zonder grondcontact.

Twee zaken sturen die keuze nog bij. Spinthout, het buitenste deel van de stam tussen kernhout en schors, is nooit duurzaam. Voor Europees eiken geeft Buildwise klasse 2 tot 4, en de Houtdatabase schrijft dat de herkomst van eiken de duurzaamheid beïnvloedt: vraag dan naar de klasse van het hout dat de houthandel je aanbiedt.

Buildwise noemt die laag een regenscherm. Het moet water- en winddicht zijn en toch dampdoorlatend, met een sd-waarde onder 0,5 m. De sd-waarde zegt hoeveel weerstand een laag biedt tegen waterdamp: hoe lager, hoe makkelijker damp erdoor kan. Je plaatst het zonder onderbreking tegen de isolatie, aan de kant van de luchtspouw.

Bij open gevelbekleding valt er daglicht tussen de planken. Dan moet het regenscherm volgens Buildwise ook bestand zijn tegen UV-straling, vorst en wind, om vroegtijdige slijtage te voorkomen.

Tussen folie en planken hoort een geventileerde spouw. Liggende gevelbekleding komt volgens Hout Info Bois op een verticaal latwerk van minstens 15 mm dik, met openingen aan de voet en onder elke hindernis. Staande planken vragen een dubbel lattenwerk: verticale tengellatten van minstens 15 mm en daarop horizontale latten, idealiter even dik. Zonder ventilatie zwelt het hout aan de binnenkant op, met volgens dezelfde bron meer kans op schimmel en aantasting. Hoe je dat regelwerk opbouwt, lees je bij regelwerk en ventilatie achter gevelbekleding.

De Houtwijzer beschrijft die opbouw voor een steenachtig binnenspouwblad: hoekankers op de muur, stijlen die zuiver verticaal hangen, isolatie tussen de stijlen, een waterkerende, dampdoorlatende folie of plaat, en daarop het regelwerk. Bij een houten binnenspouwblad zit de isolatie al in het element en komt het regelwerk er meteen op.

Hoeveel de planken zelf isoleren, staat in geen van onze bronnen. Daarom noemen we er geen waarde voor. Welke isolatie en welke dikte je muur nodig heeft, en welke maat de stijlen en ankers krijgen, bepaalt wie je gevel ontwerpt.

• Isolatie mee aanbrengen. Buitenisolatie met de gebruikelijke afwerking is vrijgesteld tot 26 centimeter, zolang je de rooilijn niet overschrijdt.
• Stabiliteitswerken. Gaan de werken gepaard met stabiliteitswerken, dan geldt de vrijstelling alleen als een architect het ontwerp en de controle doet.
• Erfgoed. In een gebied dat als werelderfgoed erkend is of in de bufferzone ervan, en aan gebouwen in de vastgestelde inventaris van bouwkundig erfgoed die niet beschermd zijn, geldt deze vrijstelling niet. Voor een beschermd monument heb je volgens de Hulpgids van de Vlaamse overheid geen omgevingsvergunning nodig, maar wel vooraf een toelating van het agentschap Onroerend Erfgoed, of van de gemeente als die erkend is als onroerenderfgoedgemeente. In een beschermd stads- of dorpsgezicht geldt volgens dezelfde Hulpgids principieel een meldingsplicht voor handelingen die zichtbaar zijn vanaf de openbare weg. Die melding doe je vooraf, en de gemeente kan oordelen dat je toch een toelating moet aanvragen. Volgens de Hulpgids kunnen gemeenten zulke wijzigingen ook via hun limitatieve lijst vergunningsplichtig maken, ook voor bouwkundig erfgoed dat nog niet in een vastgestelde inventaris staat.
• Lokale regels. De vrijstelling geldt alleen als je werken niet strijdig zijn met onder meer een stedenbouwkundige verordening, een gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan, een bijzonder plan van aanleg of bepaalde verkavelingsvergunningen van minder dan vijftien jaar oud (art. 1.3 en 1.4).
• Waterlopen. Het besluit geldt ook niet in onder meer een vijf meter brede strook vanaf de bovenste rand van het talud van een ingedeelde waterloop, tenzij de werken gebeuren na goedkeuring of machtiging van de beheerder van de waterloop (art. 1.6).

Vraag het daarom na bij je gemeente voor je bestelt. De Houtwijzer raadt ook aan om de regels over brandveiligheid na te kijken. Die brochure verwijst naar Nederlandse regels; welke eisen voor jouw gebouw gelden, vraag je na bij je architect of je gemeente.

Zet die posten één voor één op je Projecthoutlijst. Laat je planken of regels op maat zagen, zet dat er dan bij; wat daarbij komt kijken, lees je bij hout op maat laten zagen. Vermeld ook of je levering of afhalen verkiest, zie een houthandel in de buurt.

Vraag je een offerte aan, dan bewaren we je postcode en provincie. We sturen je aanvraag pas door als er een houthandel aansluit met een bevestigd werkgebied dat je postcode omvat, en jij daar toestemming voor gaf. Hoe dat verloopt, staat bij onze werkwijze.